VERGİ KANUNLARI


 

T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
Antalya Vergi Dairesi Başkanlığı
Gelir ve Kurumlar Vergileri Müdürlüğü


 

SAYI : B.07.1.GİB.4.07.16.01/GVK.ÖZ.05.94

KONU : Vekalet ücretinde stopaj yapılıp yapılmayacağı.

İLGİ : .... tarihli dilekçeniz

İlgide kayıtlı yazınızda; Kurumunuzun taraf olduğu çeşitli davalardan dolayı avukatlara vekalet ücreti ödemesi yapılırken 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94’üncü maddesi gereği tevkifat ve damga vergisi kesintisi yaptığınızı, ancak bir kısım avukatlar, vekalet ücreti alacaklarını vergi kesintisi yapılmaması ve makbuz kesmek zorunda kalmamak için icra yoluyla tahsil ettiklerini, vekalet ücreti ödemeleri açısından idareniz ve icra müdürlükleri arasında farklı bir uygulamanın olduğunu belirterek, icra yoluyla tahsil edilen vekalet ücretinden gelir vergisi tevkifatı yapılıp yapılmayacağı konusunda özelge talep ettiğiniz anlaşılmıştır.



Bilindiği üzere, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 65. maddesinde, “Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.

Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır.” şeklinde açıklanmıştır.


Avukatlık Kanunu’nun 164 ve 166. maddelerinde, avukatlık ücreti tanımlanmakta ve kaynakları itibariyle, sözleşmeye bağlı olarak iş sahibinden sağlanan vekalet ücreti ile dava sonunda, kararla tarifeye dayanılarak karşı tarafa yüklenen vekalet ücreti olmak üzere iki ayrı vekalet ücretinden sözedilmektedir.



1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 4667 sayılı Kanunla değişik 164. maddesinin son fıkrasında, “.... Dava sonunda, kararla tarifeye dayanılarak karşı tarafa yüklenecek vekalet ücreti avukata aittir. Bu ücret, iş sahibinin borcu nedeniyle takas ve mahsup edilemez, haczedilemez.” denilmiştir.


Aynı Kanunun 168. maddesinin 3. fıkrasında, “Avukatlık ücretinin takdirinde, hukuki yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan tarife esas alınır.”, 169. maddesinde ise “Yargı mercilerine karşı tarafa yükletilecek avukatlık ücreti, avukatlık ücret tarifesinde yazılı miktardan az ve üç katından fazla olamaz.” denilmektedir.


Dava sonunda, kararla tarifeye dayanılarak karşı/alacaklı taraf avukatına ödenen vekalet ücreti;

a)Mahkeme veya icra veznesinin düzenlediği makbuz imzalanarak nakden,

b)Bizzat karşı/borçlu tarafın, mahkeme veya icra dairesinin tespit ettiği vekalet ücretini elden (nakden) veya banka havalesi ile ödemesi,

c)Mahkeme veya icra dairesinin, yargılama giderleri ile birlikte davayı kazanan müvekkile herhangi bir şekilde ödeme yapması ve müvekkilin de karşı borçlu taraftan alınan vekalet ücretini avukata ödemesi,

şekillerinde tahsil edilebilmektedir.



Diğer taraftan Gelir Vergisi Kanunu’nun 94. maddesinin birinci fıkrasında, kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecbur oldukları belirtilmiş maddenin 2/b bendiyle yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemeler üzerinden %22 oranında (2003 tarih ve 6577 sayılı Kararla) tevkifat yapılacağı hüküm altına alınmıştır.


Öte yandan aynı Kanunun 96. maddesinde;

“Vergi tevkifatı 94. madde kapsamına giren nakten veya hesaben yapılan ödemelere uygulanır. Bu maddede geçen hesaben ödeme deyimi, vergi tevkifatına tabi kazanç ve iratları ödeyenleri istihkak sahiplerine karşı borçlu durumda gösteren her türlü kayıt ve işlemleri ifade eder.

Vergi tevkifatı, ücretler dışında kalan ödemelerde gayrisafi tutarlar üzerinden yapılır. Kesilmesi gereken verginin ödemeyi yapan tarafından üstlenilmesi halinde bu vergi, bilfiil ödenen miktar ile ödemeyi yapanın yüklendiği verginin toplamı üzerinden hesaplanır” hükümleri yer almıştır.

Buna göre, dava sonunda mahkeme kararı ile tarifeye dayanılarak karşı tarafa yüklenilecek vekalet ücretinin Gelir Vergisi Kanunu’nun 65 ve 66. maddelerine göre serbest meslek erbabı olan avukatlara ödenmesi halinde, Gelir Vergisi Kanunun 94. maddesi ve 2003/6577 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca %22 oranında tevkifat yapılması gerekmektedir.

Bilgilerinize arz ederim.

Antalya Vergi Dairesi Başkanlığı - Bilgi İşlem
2009