KİRA ÖDEME VE TAHSİLÂTLARININ BELGELENDİRİLMESİ ZORUNLULUĞU

Maliye Bakanlığımızca etkin bir vergilendirme sisteminin oluşturulması, kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınması, vergi mükellefleri arasında oluşabilecek vergi adaletsizliğinin önlenmesi ve etkili bir vergi denetiminin sağlanması amacıyla yürütülen çalışmalar çerçevesinde 29/07/2008 tarih ve 26951 sayılı resmi gazetede yayınlanan 268 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğine istinaden gayrimenkullerin kiralanması yoluyla yapılan ödemelerin ve tahsilâtların banka, benzeri finans kurumları veya Posta Müdürlüğü (PTT) tarafından düzenlenen belgelerle tevsik edilmesi (belgelendirilmesi) zorunluluğu getirilmiştir. Söz konusu düzenleme 01/11/2008 tarihinden itibaren uygulanmaya başlanılacaktır.

Yapılan düzenlemeye göre;

            -Konutlarda, her bir konut için aylık 500,00 YTL ve üzeri kira geliri elde edenler,
            -İşyerlerinde ise, işyerini kiraya verenler ve kiracılar miktara bakılmaksızın ödeme ve tahsilâtlarını banka, benzeri finans kurumları veya posta idarelerince düzenlenen belgelerle tevsik (belgelendirme) etmeleri gerekmektedir.
 
Görüldüğü gibi konutlar için kira bedelinin her bir konut için aylık 500,00 YTL ve üzeri olması gerekirken, iş yerleri için böyle bir sınırlama yoktur. Ayrıca konutlarda kapsam sadece mülk sahiplerini içine almakta iken, kiracılar bu kapsamda değerlendirilmemiştir. İş yeri kiralarında ise, kiracılar ve mülk sahipleri mecburiyet kapsamına birlikte alınmıştır.

            Banka veya PTT Genel Müdürlüğü aracı kılınmak suretiyle, para yatırma veya havale, çek veya kredi kartı gibi araçlar kullanılmak suretiyle yapılan tahsilat ve ödemeler karşılığında mükelleflerin temin edecekleri dekont veya hesap bildirim cetvelleri tevsik edici belge kabul edilecektir. Bankaların internet şubeleri üzerinden yapılan ödeme ve tahsilâtlar da yine tevsik edici belgeler kapsamında olacaktır.
            Yapılan düzenlemede, her bir konut için 500,00 YTL altında kalan konut kira gelirleri ile mahkeme ve icra yoluyla yapılan konut ve işyeri kira gelirlerine ilişkin tahsilâtlar ve ayni olarak yapılan söz konusu ödemeler zorunluluk kapsamı dışında bırakılmıştır.

01/11/2008 tarihi itibariyle tevsik (belgelendirme) zorunluluğu kapsamına giren mükelleflerimizin bu zorunluluğa uymadıklarının tespit edilmesi durumunda haklarında V.U.K’nun mükerrer 355. maddesinde yer alan özel usulsüzlük cezası uygulanacağının bilinmesi gerekmektedir.

Anılan madde uyarınca 01/11/2008 tarihinden itibaren getirilen zorunluluklara uymayanlara (Kiracı, Kiralayan) kesilecek ceza, 2008 yılı için;
            -Birinci sınıf tüccarlar ile serbest meslek erbabı hakkında 1.490,00 YTL’den,
            -İkinci sınıf tüccarlar, defter tutan çiftçiler ile kazancı basit usulde tespit edilenler hakkında 680,00 YTL’den,
            -Yukarıda yazılı bulunanlar dışında kalanlar hakkında 320,00 YTL’den,
az olmamak üzere her bir işlem için bu işleme konu tutarın %5’idir.

            Unutmamak gerekir ki, 01.11.2008 tarihinden itibaren ödemelerin ve tahsilâtların banka ve benzeri finans kurumu veya PTT Genel Müdürlüğü tarafından tevsik edilmesi (belgelendirilmesi) zorunluluğu kadar kira bedellerinin de gerçek tutarları yansıtması önem arz etmektedir. Gerçek tutarın altında gösterilecek her ödeme vergi kayıp ve kaçağına sebebiyet verdiği için ayrıca vergi cezası uygulanmasına yol açacaktır. Bu nedenle kira ödemelerinin ve tahsilâtlarının düşük gösterilmesi suretiyle gerek konutlarda kira bedelinin 500-YTL altında tutulması ve tevsik zorunluluğundan kaçınma, gerekse tevsik zorunluluğuna uymakla birlikte kira bedellerinin gerçek değerlerinin altında gösterilmesinde belgelendirme zorunluluğu ile ilgili cezalar dışında vergi cezalarının da uygulanacağının bilinmesi gerekmektedir.

            Vergi Dairesi Başkanlığımız Aralık ayından itibaren yoğun bir şekilde kiraya verilen gayrimenkullerin tespitlerine başlayacak olup, hem beyanname verilmeyen ve kayıt dışı kalan kira ödemeleri tespit edilecek, hem de cari kira tutarlarının altında olan beyanlar incelenecektir.

            Konu hakkında ayrıntılı bilgi almak isteyen mükelleflerimiz Antalya Vergi Dairesi Başkanlığımızın resmi web sitesi olan www.ant-vdb.gov.tr adresinden bilgi alabilecekleri gibi, bağlı bulundukları vergi dairelerinden ve 444 0 189 no.lu telefon aracılığıyla Gelir İdaresi Başkanlığı Vergi İletişim Merkezimizden hafta içi 09.00- 19.00 saatleri arasında arayarak ayrıntılı bilgi alabileceklerdir.

Kamuoyuna önemle duyurulur.

                                                                                                          Mahmut SÜTÇÜ
                                                                                              Antalya Vergi Dairesi Başkanı

                                            AYRINTILI AÇIKLAMA VE ÖRNEKLER

İşyeri kiraları ile konutlarda 500 YTL ve üzerindeki kiralar, 1 Kasım 2008 tarihinden itibaren zorunlu olarak bankalar ya da posta işletmesi kanalıyla ödenecek.
1 Kasım'dan geçerli olacak tebliğ uyarınca, konutlarda, her bir konut için aylık 500 YTL ve üzerinde kira geliri elde edenlerin, iş yerlerinde de iş yerini kiraya verenler ile kiracıların, kiraya ilişkin tahsilat ve ödemelerinin, banka veya Posta Müdürlüğü (PTT) tarafından düzenlenen belgelerle belgelenmesi (tevsik) zorunlu olacak.
Banka ya da PTT Genel Müdürlüğü aracı kılınmak suretiyle, para yatırma veya havale, çek veya kredi kartı gibi araçlar kullanılarak yapılan tahsilat ve ödemeler karşılığında dekont ya da hesap bildirim cetveli düzenlendiğinden, bu belgeler de tevsik edici belge kabul edilecek. Bankaların internet şubeleri üzerinden yapılan ödeme ve tahsilâtlar da aynı kapsamda olacak.
Her bir konut için 500 YTL'nin altında kalan aylık kira gelirleri ile mahkeme ve icra yoluyla yapılan konut ve iş yeri kira geliri tahsilâtları bu kapsamda değerlendirilmeyecek.

ELDEN KİRAYA CEZA
Kiralarla ilgili zorunluluklara uymayan birinci sınıf tüccar ve serbest meslek erbabına 1.490 YTL'den, ikinci sınıf tüccarlara, defter tutan çiftçiler ile kazancı basit usulde tespit edilenlere 680 YTL'den ve bunların dışında kalanlara 320 YTL'den az olmamak üzere, her bir işlem için, işleme konu tutarın yüzde 5'i oranında ceza uygulanacak.
Cezalarda, 2009 ve sonraki yıllara ilişkin olarak da bu yıllar için belirlenecek asgari ceza tutarları dikkate alınacak.

UYGULAMA NASIL OLACAK ?
-İşyerini aylık 400 YTL'ye kiralayan mülk sahibi de uygulama kapsamında bulunacak mı?
Evet. İşyeri aylık kira bedellerinde tutara bakılmaksızın kiralar, banka veya Posta İdaresince düzenlenecek belgelerle tevsik edilecek. Konut kiralarında ise zorunluluk 500 YTL ve üzerindeki kiralar için geçerli olacak.

-2 konuttan birisinin aylık kirası 500 YTL, diğeri 300 YTL ise nasıl işlem yapılacak?
Düzenlemede her bir konutun aylık kira tahsilatının belgelendirilmesinde 500 YTL ve üzerindeki kiralar baz alınacak. Bu nedenle, aylık kirası 500 YTL olan konut için banka ya da PTT ile ödeme şartı aranacak. Diğer konut için bu zorunluluk olmayacak.

- 4 ayrı konutun her birini aylık 400 YTL'den kiraya veren bir kişinin toplam kira geliri 1.600 YTL ise nasıl işlem yapılacak?
Her bir konuttan aylık 500 YTL’nin altında kira geliri elde etmesi durumunda bu zorunluluk olmayacak. Dolayısıyla 4 ayrı konutun her birini aylık 400 YTL'den kiraya veren bir kişinin toplam kira geliri 1.600 YTL de olsa, banka ya da PTT ile ödeme şartı aranmayacak. Ancak Mart ayında 1.600 YTL üzerinden Kira Beyannamesini verecektir.

KİRA, MÜLK SAHİBİNİN HESABINA YATACAK

-Kira kontratı, vekaleten 3. bir şahıs tarafından düzenlenmişse ne yapılacak?
Kontratı mülk sahibi dışında bir isim imzalamış olabilir. Ancak gayrimenkul sermaye iradının beyanından mülk sahibi sorumludur. Bu nedenle, kontrat, başka bir kişi tarafından düzenlense de, kira, mülk sahibinin hesabına yatırılacak.

-1 adet konutu olan A kişisi, konutunu 1 Ekim 2008'de aylık 600 YTL'den kiraya veriyor. 3 aylık kira tutarı, 2008 için öngörülen 2.400 YTL'lik istisna haddinin altında kalıyor. Bu kişi de, kira bedelini banka veya PTT belgesiyle tevsik edecek mi?
Evet. Konut kira geliri ayda 500 YTL ve üstündeyse, yıllık istisna tutarının altında kalsa bile banka ya da PTT ile ödenecek.

-15 Ekim 2008 tarihinde aylık 500 YTL'den kiraya verilen bir konutun 1 yıllık kira tutarı peşin olarak alınıyorsa ne olacak?
Uygulama 1 Kasım'da başlayacağı için bu tarihten önce peşin tahsil edilen kiralar için söz konusu zorunluluk bulunmayacak.

BAĞ VE BAHÇELERİN KİRALANMASI

-Tarla, bağ, bahçe ve çiftlik kiralanması sonucu ödenen aylık kira bedellerinin banka veya PTT aracılığıyla ödenmesi zorunlu mu?
Vergi Usul Kanununa göre, tarla, bağ, bahçe ve çiftlikler de işyeri olarak değerlendiriliyor. Bu nedenle, bu tür yerlerin kira gelirleri, tutara bakılmaksızın banka ya da posta idarelerince belgelenecek.

-Tapuda 2 hissedar adına kayıtlı bir konutun aylık kirası 500 YTL veya daha üstündeyse ne olacak?
Gayrimenkul sermaye iradlarında mükellef esas alınıyor. Bu durumdaki bir konutta tek hissedara 250 YTL de düşse, bu konutun kirası da banka ya da PTT aracılığıyla gönderilecek. Bu durumda kiracılar, 2 ayrı havale ücreti ödememek için, hissedarların ortak hesabına ya da birinin hesabına kirayı yatırabilecek.

CEZAYI KİM ÖDEYECEK?
-Uygulamaya aykırı hareket edilmesi halinde ceza kimden tahsil edilecek?
1 Kasım 2008 tarihinden itibaren her bir işlem için 500 YTL ve üzerindeki konut kira gelirinin banka ya da Posta İdaresi aracılığıyla tahsil edilmemesi halinde, cezayı konut sahipleri ödeyecek. Herhangi bir limit olmaksızın işyeri kirasının aynı yolla ödenmemesi halinde ise özel usulsüzlük cezasının muhatabı kiraya verenler ile kiracılar olacak.

Örneğin 1.000 YTL'ye kiraya verilen bir konut için ev sahibinden, uygulamaya aykırı her işlem için 320 YTL ceza kesilecek. İşyerlerinde 1. sınıf tüccarlar ve serbest meslek erbabına yine her bir işlem için en az 1.490 YTL, basit usule tabi mükelleflere de 680 YTL özel usulsüzlük cezası uygulanacak.

ÖRNEK
Bayan (B)'ye ait olan ve 2008 yılına ilişkin aylık 450'şer YTL kira geliri bulunan üç adet işyeri için kiracılar tarafından 250'şer YTL'lik kısım banka aracılığıyla, kalan tutarlar ise elden nakit olarak ödendiği, işyerlerini kiralayan mükelleflerden bir tanesinin birinci sınıf tüccar, diğerinin serbest meslek erbabı ve diğer bir tanesinin ise basit usule tabi mükellef olarak faaliyette bulundukları, Bayan (B)'nin ise gayrimenkul sermaye iradı dışında başka bir mükellefiyetinin olmadığı, tespit edilmiştir. Buna göre, kimler adına özel usulsüzlük cezası kesilir?
Cevap Bu durumda, Bayan (B) adına 01.11.2008 tarihinden sonra tahsil ettiği her bir iş yeri ve her bir işleme uygulanmak üzere ayrı ayrı 320 YTL (320x3)=960 YTL özel usulsüzlük cezası kesilir.
Ayrıca, kiracılardan birinci sınıf tüccar için her bir işleme uygulanmak üzere 1.490 YTL, serbest meslek erbabı için her bir işleme uygulanmak üzere 1.490 YTL, basit usule tabi mükellef için ise her bir işleme uygulanmak üzere 680 YTL özel usulsüzlük cezası kesilecektir.

Tevsik Zorunluluğu şartını taşımayanlar Mart 2009 da GMSİ Beyannamesi vermeyecek mi?

Kira ödemeleri ve tahsilatlarının belgelendirilmesi uygulamasında belirtilen 500 YTL yi geçmeyen ödeme ve tahsilatların Gayrimenkul Sermaye İradı (kira geliri) Gelir Vergisi Beyannamesinin verilmesiyle bir alakası bulunmamaktadır. Mart ayında verilecek olan ve elde edilen kira gelirlerinin beyan edileceği Gelir Vergisi Beyannamesinin istisna hadleri ile kira ödeme ve tahsilatlarının tevsik edilme zorunluluğu için bellirtilen hadler arasında bir bağlantı bulunmamaktadır. Mükelleflerimizden 2008 yılı kira gelirleri istisna tutarını aşanlar her yıl olduğu gibi 2009 yılı mart ayında da 2008 yılında elde ettikleri kira gelirlerine ilişkin Gayri Menkul Sermaye İradı Gelir Vergisi Beyannamesini vereceklerdir.